Piza to nie tylko Krzywa Wieża – jednodniowy plan zwiedzania

Większość turystów kojarzy Pizę głównie z Krzywą Wieżą. Jest to zdecydowanie najpopularniejsze miejsce w mieście, gdzie wielu zrobi sobie zdjęcia podtrzymując ją, obejmując itp. ale zwiedzając miasto łatwo jest o niej zapomnieć. Dlaczego? Bo cały kompleks znajduje się na obrzeżach, a zabytki porozrzucane są po obu brzegach rzeki i w efekcie miasto nie ma praktycznie ścisłego centrum.

Historia

Piza została założona przez Etrusków. Na XII i XIII wiek przypadał jej największy rozkwit gospodarczy. Wówczas była ona największą potęgą morską na Morzu Śródziemnym. Z tego okresu pochodzą m.in. budowle na Polu Cudów z Krzywa Wieżą oraz większość kościołów rozrzuconych po całym mieście. Wtedy to w stylu pizańsko-romańskim tworzyli znani artyści Nicolo i Giovanni Pisano.

W XIII w. Piza przegrała bitwę morską z Genuą, a jej port stopniowo zaczął się zamulać i Piza straciła na znaczeniu. Od XV wieku była już podległa rządom Florencji, choć miasto nadal się rozwijało. Powstał wtedy jeden ze znaczących uniwersytetów, na którym wykładał najbardziej znany obywatel Pizy – Galileo Galilei, w Polsce znany jako Galileusz.

Zwiedzanie

Piza wydaje mi się bardziej rozległa od Florencji. Pewnie wynika to z faktu, że na zwiedzanie mieliśmy więcej czasu i obeszliśmy ją wzdłuż i wszerz z każdej strony rzeki. Piza jak prawie każde włoskie miasto jest otoczona murami obronnymi.

Mury obronne Pizy

We Florencji widzieliśmy drzewka cytrynowe, natomiast w Pizie przyszedł czas na pomarańczowe. Niestety amatorów tych owoców było niemało, bo każde drzewko jest od dołu już oskubane 😉

Drzewko pomarańczowe

Na obrzeżach miasta znaleźliśmy całkiem długi i stary akwedukt z czasów medycejskich.

A także najbardziej znany mural w Pizie – Tuttomondo Keitha Haringa. My się nim za bardzo nie zachwyciliśmy, ponieważ na co dzień mieszkamy w Łodzi, które jest miastem pełnym murali 🙂

Keith Haring - Tuttomondo

Stocznie

Na zachodnim krańcu miasta odnaleźliśmy ślad XVI-wiecznego kanału łączącego Livorno i Florencję przez rzekę Arno. Na chwilę obecną oglądać możemy tylko część kanału wraz ze śluzą, gdyż większość konstrukcji została zniszczona w wyniku bombardowania w czasie II wojny światowej.

Śluza na kanale między Livorno i Florencją

Następnie udaliśmy się mostem na północny brzeg rzeki by zobaczyć ruiny dawnej stoczni z XII wieku oraz XV-wieczną cytadelę z wieżą. Zaraz obok niej odkryliśmy pomnik Galileusza.

Cytadela w Pizie

Galileusz wykorzystywał krzywą wieżę zrzucając z jej szczytu metalowe kule o różnych masach, aby udowodnić prawo swobodnego opadania ciał.

Pomnik Galileusza obok cytadeli

Dosłownie parę kroków dalej Medyceusze zbudowali w XVI wieku „nową” stocznię. W odnowionej części budynków prezentowane są znaleziska archeologiczne – wraki i przedmioty codziennego użytku odzyskane ze starożytnego etruskiego i rzymskiego portu (od V wieku p.n.e. do V wieku n.e.).

Stocznia Medyceuszów

Centrum

Idąc na wschód wzdłuż rzeki zobaczymy prawdziwą perełkę. Santa Maria della Spina to piękna gotycka kapliczka, w której przechowywany jest cierń z korony Chrystusowej – relikwia z Ziemi Świętej. Została zbudowana w XIV wieku przez pewnego kupca. W 1871 roku została odsunięta od rzeki w obawie przed powodzią.

Santa Maria della Spina

W uliczce na północnym brzegu, niemal na wprost kapliczki, zajrzeliśmy do kościoła św. Mikołaja (Chiesa di San Nicola), który również ma krzywą wieżę – choć trzeba się przyjrzeć, aby to dostrzec 😉 Pierwsze wzmianki o kościele pochodzą już z 1097 roku. Łuki na pilastrach na przemian z rombami i dwukolorowe marmurowe okładziny na fasadzie stanowią wspaniały przykład stylu romańskiego Pizy.

Chiesa di San Nicola

A na taki pochód załapaliśmy się chodząc uliczkami Pizy.

Nad rzeką Arno

Podążając dalej na wschód nadbrzeżem Arno zobaczymy XIV-wieczny Palazzo Blu – należący niegdyś do jednej z najważniejszych rodzin w historii Pizy – Dell’Agnellos. Oryginalnie budynek powstał przez połączenie dwóch wieżowców mostem nad istniejącą już ulicą. Obecny kształt jest wynikiem wielu modyfikacji dokonywanych przez następnych właścicieli. Nie mniej wyróżniający się kolor fasady wpada w oko 🙂

Tuż stoi otynkowany w XIX w. kościół Chiesa di Santa Cristina, jedynie absyda pozostała w niezmienionej X-wiecznej formie.

Palazzo Blu

Na przeciwko Palazzo Blu naszą uwagę przykuła kamienica Palazzo Agostini zwane także Palazzo Rosso. To budynek o wyjątkowo zdobionej fasadzie zbudowany w XIV-XV w. Na tyłach mieści się najstarsze włoskie kino, które działało przez dziesięciolecia. Niestety dostawczaki zastawiły nam kadr…

Palazzo Rosso

Przy moście Ponte di Mezzo zlokalizowany jest budynek rządowy Palazzo Pretorio, który powstał przez połączenie kilku średniowiecznych budynków. Na przestrzeni lat był powiększany i dobudowano do niego wieżę zegarową – Torre dell’Orologio. Bombardowanie w 1944 zniszczyło most i prawie całkowicie zburzyło budynek. Został on zrekonstruowany w 1953 r.

Obok niego stoi Palazzo Gambacorti – obecnie ratusz, a dawniej loggia kupców. Zbudowana na planie kwadratu na przełomie XIII i XIV wieku. Charakteryzuje się dwukolorową fasadą – efektem uzyskanym dzięki użyciu kilku różnych materiałów, z których niektóre nigdy wcześniej nie były używane w Pizie.

Pomiędzy nimi znajduje się Logge di Banchi – rynek wełny, jedwabiu i zbóż oraz miejsce wymiany walut. Dolna, zabytkowa część została zbudowana w XVII wieku z woli Wielkiego Księcia Toskanii Ferdynanda I Medyceusza.

Parę kroków dzieliło nas od kościoła Chiesa di San Sepolcro o ośmiokątnej podstawie. W 1138 r. Kościół ten wymieniony został jako część budowy należącej do Rycerzy Szpitalników św. Jana Jerozolimskiego, który przybył do Pizy w 1113 r. Później należał do Rycerzy Maltańskich, aż w 1817 r., gdy zakon został stłumiony, kościół przeszedł pod patronat królewski.

Od lewej: Palazzo Pretorio, Logge di Banchi, Chiesa di San Sepolcro

Piazza Garibaldi

Przechodząc przez Piazza Garibaldi doszliśmy do Chiesa di San Michele in Borgo. Jest to kościół i zespół klasztorny z 1016 roku poświęcony Archaniołowi Michałowi należący początkowo do zakonu benedyktynów, następnie przez ponad 600 lat w posiadaniu kamedułów. Prace archeologiczne okryły wiele dobrze zachowanych XIII-wiecznych elementów zabudowy. Mimo niewielkich rozmiarów kościół ten jest zdecydowanie wart zobaczenia ze względu na niezwykłą arkadową fasadę z okresu baroku.

Chiesa di San Michele in Borgo

Piazza dei Cavalieri

Jest to duży plac, na którym znajduje się kilka znaczących budynków miasta. Zaprojektowany dla zakonu kawalerów św. Stefana przez Giorgia Vasariego. Zakon został założony przez księcia Kosmę I Medyceusza w celu walki z Turkami i piratami. Na fasadzie pokrytej sgraffito znajdują się popiersia członków rodu, a przed pałacem pomnik księcia.

Budynek Scuola Normale Superiore

Nazwa Palazzo dell Orologio pochodzi od zdobiącego fasadę zegara. W czasie wojen Pizy z Genuą zamurowano w niej żywcem dowódcę wojskowego, oskarżonego o szpiegowanie na rzecz wroga oraz wszystkich męskich członków jego rodziny. Zdarzenie to zostało opisane przez Dantego w Boskiej komedii.

Palazzo dell Orologio

W rogu trójkątnego placu znajduje się kościół zakonny świętego Stefana papieża (Santo Stefano) także należał do zakonu i był dziełem Vasariego.

Kościół zakonny św. Stefana

Nieopodal placu znajduje się romański kościół Chiesa di San Sisto in Cortevecchia. Pomimo kilku remontów (w połowie XV wieku, na początku XVII wieku i w latach 60. XVIII wieku) kościół zmienił się bardzo nieznacznie od średniowiecza.

Chiesa di San Sisto

Pole Cudów (Campo dei Miracoli)

My byliśmy na Polu Cudów, czyli na miejscu gdzie stoi cały kompleks (campanilla, baptysterium, katedra i cmentarz) aż dwukrotnie, bo wieczorem i rano. Wieczorem mogliśmy spokojnie obejść i pooglądać budynki oraz porobić sobie zdjęcia (wszystko jest oświetlone). Natomiast w dzień do kompleksu przybywa tak dużo ludzi, że trudno znaleźć miejsce gdzie można by było zrobić sobie zdjęcie samego obiektu.

Plac ten jest najbardziej charakterystycznym miejscem we Włoszech. Nigdzie indziej we Włoszech katedra z baptysterium i campanillą nie jest tak pięknie wyeksponowana. Na około rośnie trawa jak na boisku piłkarskim, która jest regularnie zraszana a pracownicy co jakiś czas wyrywają pojedyncze chwasty rosnące na murawie.

Budowle na placu w Pizie zostały zbudowane z marmuru z Carrary i nawiązują do architektury islamskiej, bo kupcy i uczeni z Pizy często jeździli do mauretańskiej Hiszpanii i północnej Afryki.

Katedra zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny (Duomo Santa Maria Assunta)

Katedra została zbudowana na przełomie XI-XII w następnie po pożarze w 1595 r odbudowana. Jest to 5-nawowa bazylika z monumentalnymi wrotami z brązu. Katedra jest mieszanka różnych stylów od lombardzkiego po bizantyjski i arabski. Ma kilka poziomów arkad z motywami geometrycznymi i dwoma kolorami marmur.

W środku znajduje się ambona Giovaniego Pisano i lampa Galileusza czyli żyrandol, który uczony obserwował i według legendy na podstawie tych obserwacji wymyślił jedną ze swoich teorii.

Baptysterium

W porównaniu do innych tego typu budowli, baptysterium ma kształt półkolisty co daje mu cechy architektury romańskiej. Gotyckie są pinakle zdobiące górną część elewacji a renesansowe są półkoliste arkady. Baptysterium zostało zbudowane przez Nicola i Giovanniego Pisano.

Krzywa Wieża (Campanilla- Torre Pendente)

Pod trawą znajduje się warstwa wilgotnej ziemi, która przyczyniła się do dzisiejszego wyglądu krzywej wieży. No może nie zupełnie, bo wieża była już wcześniej prostowana. Budowa wieży rozpoczęła się w 1173 roku po zbudowaniu jej w niecałej 1/3 wysokości zaobserwowano, że się przechyla. Była ona położona na wilgotnym podłożu a jej fundamenty wkopane zbyt płytko. Zaprzestano więc budowy na 100 lat. Następnie prace wznowiono i kontynuowano z małymi przerwami aż do 1350 roku. Na najwyższym pietrze zostało zawieszonych aż 7 dzwonów. Dziś wieża składa się z 8 kondygnacji i ma prawie 60 m wysokości.

W latach 90-tych XX wieku podjęto decyzję o prostowaniu wieży. Została ona zamknięta dla turystów a prace trwały 12 lat (od 1990 do 2001). Ich koszt wyniósł 30 mln euro a przechył z 5,5 m zmniejszono do 3,8 cm. Całością przedsięwzięcia zajął się Komitet ds. ratowania krzywej Wieży a prace koordynował polak Profesor uniwersytetu w Turynie – Michał Jamiołkowski.

Cmentarz ( Camposanto)

Camposanto to piękny marmurowy cmentarz z krużgankami, wielu uważa że jest to najpiękniejszy cmentarz na świecie. Z nim też związana jest legenda, pod koniec XII w arcybiskup Pizy miał powrócić z wyprawy krzyżowej ze święta ziemia z Golgoty. Chciał on w niej pochować najwybitniejszych mieszkańców miasta.

Niestety cmentarz zostało zbombardowane przez aliantów w 1944 r. i zniszczona została część rzeźb oraz rzymskich sarkofagów.

Bilety

Jeśli chcecie zwiedzać budynki w środku radzę zaopatrzyć się w bilety wcześnie rano, ponieważ wejścia do każdego z obiektów są przewidziane na godziny i limitowane. Można wejść też za darmo do katedry na limitowanym 15 minutowym bilecie ale również trzeba poczekać z wejściem na do konkretnej godziny. My będąc tam ok. 10 dostaliśmy bilety na 13.30.

Wybieracie się do Pizy a może już tam byliście? Co jeszcze polecacie odwiedzić?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *